Tìm trên mạng thì có cả chục cách thử mật tại nhà. Nhỏ vào nước, đốt bằng lửa, nhỏ lên giấy, cho kiến vào.
Với mật ong dú thì gần như cách nào cũng cho kết quả sai, và đó là lý do nhiều người nghi oan mật thật.
Phần lớn phép thử dân gian dựa vào một giả định: mật thật thì đặc và ít nước.
Giả định đó đúng với mật ong thường. Nhưng mật ong dú vốn loãng hơn vì hàm lượng nước cao hơn, do cách chứa trong tổ khác hẳn.
Áp phép thử dành cho mật ong thường vào mật ong dú thì gần như chai nào cũng trượt, kể cả chai thật nguyên chất.
Kết quả là người mua nghi oan mật thật, và ngược lại yên tâm với mật đã qua xử lý cho đặc lại.
| Phép thử | Nói là | Vấn đề thật |
|---|---|---|
| Nhỏ vào nước lạnh | Mật thật không tan ngay | Mật ong dú loãng nên tan nhanh |
| Đốt que tăm nhúng mật | Mật thật thì cháy | Phụ thuộc độ ẩm que và không khí |
| Nhỏ lên giấy | Mật thật không thấm | Mật ong dú nhiều nước nên thấm |
| Cho kiến vào | Kiến không ăn mật thật | Kiến ăn cả hai loại |
| Lắc thấy nổi bọt | Bọt nhiều là mật giả | Bọt là do men tự nhiên |
| Để tủ lạnh xem có đặc | Mật thật không đặc | Mọi loại mật đều đặc khi lạnh |
Ngay cả với mật ong thường, các phép thử này cũng không nhất quán.
Độ ẩm không khí ảnh hưởng tới phép thử đốt. Nhiệt độ ảnh hưởng tới độ nhớt nên ảnh hưởng phép thử nhỏ nước.
Mùa thu mật cũng đổi kết quả: mật thu mùa mưa loãng hơn mật thu mùa khô, cùng một trại.
Vì vậy hai người thử cùng một chai ở hai nơi có thể ra hai kết luận trái ngược.
Mùi: mật thật thơm nhẹ mùi hoa, có chút chua thanh. Mật pha đường thường nhạt mùi hoặc có mùi đường nấu.
Vị: chua dịu rồi hậu ngọt kéo dài. Ngọt gắt ngay từ đầu, không hậu, thì đáng hỏi.
Sự nhất quán: chai mua nhiều lần từ cùng một nơi có đặc điểm gần nhau, và người bán giải thích được vì sao đợt này khác đợt trước.
Ba thứ này không cần dụng cụ gì, chỉ cần chú ý.
Cách chắc nhất không phải thử mà là biết: trại nào thu, vùng nào, tháng nào.
Nơi bán ghi rõ ngày thu và khu vực trên nhãn là nơi có quản lý theo mẻ.
Nơi cho tới xem trại được thì càng yên tâm.
Ở Mật Sạch, mỗi chai đều ghi ngày thu để khách kiểm chứng được thay vì phải thử tại nhà.
Ở nhà thì không có phép thử nào chắc chắn. Kiểm định phòng thí nghiệm mới cho kết quả xác thực.
Vì các phép thử đó dựa trên giả định mật phải đặc, mà mật ong dú vốn loãng hơn.
Với mật ong dú thì ngược lại: đặc sánh như mật ong thường mới là chuyện đáng hỏi.
Mua ở nơi biết rõ nguồn gốc, có ngày thu trên nhãn và cho tới xem trại.
Ghi ngày thu và khu vực trên từng chai, và sẵn sàng cho khách tới xem trại.
Sản lượng thấp, giá không rẻ, có mùa hết hàng và vị lại chua. Vậy điều gì đã giữ người ta gắn bó lại qua nhiều năm liền.
Không ít khách sau vài mùa mua mật thì muốn tự nuôi thử vài tổ. Những điều nên biết trước khi bước hẳn sang phía bên kia.
Khi khách biết hỏi đúng câu, người bán buộc phải nắm rõ nguồn gốc. Vai trò của người mua trong việc giữ chất lượng chung.
Không phải ai cũng hợp, và nói thẳng điều đó thì tốt hơn cho cả hai bên. Vài trường hợp nên cân nhắc kỹ trước khi quyết mua.
Món quà hiếm và có câu chuyện, nhưng cũng là món dễ bị hiểu nhầm nhất. Kinh nghiệm từ cả phía người tặng lẫn người nhận.
Tổng hợp các hiểu nhầm hay gặp nhất và lý do thật đằng sau từng cái một. Phần lớn đều đến từ việc đem so với mật ong thường.
Tiêu chuẩn thế nào là mật ong dú sạch: quy trình thu, dụng cụ, lọc, chứa, kiểm nghiệm cơ bản, những cách làm ẩu khiến mật mất chất. Viết cho cả người nuôi lẫn người mua.